Warto zobaczyć

Na terenie sołectwa nie znajdują się obiekty wpisane na listę zabytków, choć takim wpisem powinien zostać objęty zespół Sanktuarium w Turzy Śl. Nie brak tu jednak urokliwych miejsc i budynków, posiadających ciekawą historię oraz wartościowych obiektów małej architektury sakralnej.

Dom rodzinny prof. Dominika Lasoka

Dom rodzinny prof. Dominika Lasoka pochodzi z początku XX w. Jest kryty łamanym dachem. Posiada sień na przestrzał. Znajdował się w niej dawniej piekarok. W ostatnim czasie staraniem rodziny profesora został gruntownie wyremontowany. Stolarka drzwiowa i okienna współczesna, nawiązuje do tradycyjnej.

Kaplica architektoniczna

Kaplicę architektoniczną, która pochodzi z około 1880 r. na tzw. Nowsiu. Wewnątrz kaplicy znajduje się ołtarz z figurką Matki Boskiej Róży Duchownej. Pod ołtarzem figura Zaśnięcia Matki Boskiej. Napis upamiętniający datę budowy kaplicy zatynkowano. Pierwotnie patronował jej św. Jan Nepomucen. Gromadzili się przy niej wierni na nabożeństwach majowych

Krzyż, tzw. Bożą Mękę z 1893 r

Krzyż, tzw. Bożą Mękę z 1893 r., zrekonstruowaną w 2007 r. Ufundowali ją Franciszek Kwiatoń i jego żona. Został wykonany z piaskowca w znakomitej raciborskiej firmie Kokeś i Jungblut.

Kapliczki Przy ul. Zwycięstwa

Kapliczki Przy ul. Zwycięstwa znajduje się figura św. Antoniego z Dzieciątkiem, posadowiona na ceglanym postumencie. Ufundowali ją w 1996 r. ks. Gerard Nowiński i parafianie z Parceli. Przy ul. Granicznej figura patrona Olszenicy. Umieszczono ja na podobnym postumencie. Pochodzi z 1994 r. Rozpościera się zza niej piękny widok na elektrownię w Dziećmarowicach (Czechy). Co roku w święto Józefa Robotnika przed figurą jest odprawiane nabożeństwo. Potem uczestnicy udają się w procesji na Olszenicę. Tu, w dawnej zagrodzie Zbieszczyków, przed ufundowanym przez nich krzyżem celebrowana jest msza św. Uczestniczą w niej hodowcy i miłośnicy koni z całej okolicy. Stawiają się „w siodle” lub na bryczkach.

Kamienny krzyż

Kamienny krzyż znajduje się przy ul. Bogumińskiej, przy skrzyżowaniu z ul. Starowiejską. Jak głosi legenda pochowano tu kości Tatarów, którzy polegli w bitwie. Ich szczątki były rozrzucone po okolicznych polach, skąd zostały zebrane. Natknięto się na nie w czasie budowy drogi w końcu XIX w. Miały duże, „nienaturalne” rozmiary. Opowiadano, że straszyło tu górników wracających z szychty na „Annie”, młode „dziouchy” i „łożyroków”. Obecny obiekt jest już którymś z kolei postawionym w tym samym miejscu, został w ostatnim czasie pięknie odnowiony.

Zabudowania dworskie i folwarczne w Olszenicy

Zabudowania dworskie i folwarczne w Olszenicy (stajnie, chlewnie, obory; familoki – pochodzą z około 1907 r.) oraz przy ulicy Ligonia (budynek inspektora z 1907 r.). We dworku przy ul. Ligonia straszył ponoć „fojermon”, czyli „chłop z kulą ognia zamiast głowy”.

Dom gromadzki

budynki6Dom gromadzki pochodzi z lat 50. XX w. Został oddany do użytku w 1959 r. W różnych okresach czasu w budynku znajdowały się m.in. świetlica, urząd stanu cywilnego, gabinety lekarskie, sołtysówka. Na zewnętrznej ścianie umieszczono tablicę upamiętniającą ofiary powstań śląskich i II wojny światowej. Błąd w dacie śmierci Wilhelma Mikołajca. Znajduje się tu także od 1995 r. figura św. Floriana, patrona strażaków. Trwa adaptacja budynku na bibliotekę i sołtysówkę.

Cmentarz parafialny

Cmentarz parafialny, na którym znajdują się m.in. grób ks. Tomasza Wuwera oraz tablice poświęcone osobom prof. Dominika Lasoka, ks. Maksymiliana Lasoka i ks. Władysława Wieczorka. W głównej alei kamienna Boża Męka.

Budynki starej szkoły

Budynki starej szkoły (z lat 80. XIX w. i pocz. XX w., przebudowane) znajdują się przy ul. Powstańców. Piętrowe, kryte łamanymi, wielopołaciowymi dachami. Zachowały przedwojenne bryły. W starszym, od 2012 r. opuszczonym, budynku mieściły się po przeniesieniu szkoły sołtysówka, biblioteka i sklep.

Popiersia patrona, ks. Ewalda Kasperczyka

Popiersia patrona, ks. Ewalda Kasperczyka (1914-1980) znajduje się w miejscowej szkole podstawowej. Uroczyście odsłonił je ks. abp Damian Zimoń, a wykonał artysta plastyk Krzysztof Hetmaniok (ur. 1965), wychowanek szkoły.

Budynek dworca kolejowego

Budynek dworca kolejowego pochodzi z I połowy XX w. Linia powstała na krótko przed wybuchem I wojny światowej. Dawniej znajdowały się tu kasy biletowe, poczekalnia i mieszkania. Obecnie opuszczony. W sąsiedztwie resztki infrastruktury kolejowej, w tym fragmenty torowiska. Po likwidacji połączeń na linii Wodzisław – Jastrzębie-Zdrój, infrastrukturę rozkradli złodzieje. Zachował się nasyp kolejowy, który biegnie wzdłuż lasu.

Sanktuarium MB Fatimskiej

Budynki oraz obiekty małej architektury Sanktuarium MB Fatimskiej: kościół z lat 1947-1948 z obrazem M.B. Fatimskiej i grobem ks. Ewalda Kasperczyka (1914-1980); kalwaria ze stacjami drogi krzyżowej z 1959 r., 20 kaplic różańcowych zbudowanych w latach 2003-2004, tzw. Rajski Plac z 1997 r. ze starszą studzienką. Na schodach kościoła duża figura błogosławionego Jana Pawła II z 2011 r.
W kościele zwracają uwagę obraz M.B. Fatimskiej autorstwa Franciszka Worka (1917-1974) oraz freski Józefa Kołodziejczyka (1930-1997) z 1971 r. Te ostatnie zawierają opowieść o objawieniach fatimskich.
Meble na probostwie z wymalowanymi białą farbą w l. 60. XX w. cytatami z Biblii. Dzięki nim nie skonfiskowali ich funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa i milicji w trakcie jednej z rewizji.
Gniazda bociana białego znajdują się za zabudowaniami przy ulicy Bogumińskiej – niedaleko przetwórni ryb oraz w byłym dworze w Olszenicy – widoczne od strony ul. Kościuszki.

TU ODPOCZNIESZ – DLA AKTYWNYCH

Starorzecza Leśnicy Na skraju lasu tursko-gorzyckiego znajdziesz fragmenty starego koryta Leśnicy. Niezwykle urokliwym jest też obraz swobodnie płynącej skrajem lasu rzeki, która podmywa brzegi, powraca do „praw natury”. Leśnica jest tu rzeką wyprostowaną. Następują jednak procesy erozji bocznej (brzegów). Z zakoli rozwijają się meandry. Istnieją też niewielkie odcięte meandry – wspomniane starorzecza. W rzece pojawiły się ryby i bobry.

8Las tursko-gorzycki przecięła autostrada A1. Do lasu dojdziesz lub dojedziesz rowerem jedną z gruntowych dróg dojazdowych do pól – od ul. Kościuszki. Las posiada drzewostan mieszany, w okolicy Turzy przejawia cechy dolinnego, podmokłego grądu. Przecinają go niewielkie leśne strumienie, które rozlewają się w obniżeniach terenu. W drzewostanie przeważa, a miejscami dominuje olcha. Nie brakuje dębów, jesionów, brzóz, wierzb, topoli, świerków, czeremchy. W runie występuje m.in. zawilec gajowy i kosaciec żółty.

Biylec to niewielki, ale bardzo urokliwy lasek. Zobaczysz go od strony ul. Ligonia. Przeważają drzewa liściaste. Jest tu niewielkie leśne źródełko i ciek, który zasila dwa stawki ograniczone groblami. Wspaniały widok na dawne zabudowania folwarczne. Gdyby nie autostrada na horyzoncie, można by powiedzieć, że czas się zatrzymał.

Grobla pomiędzy Pędzichem a Turzą ograniczała kiedyś potężny staw. Można ją pokonać na rowerze. Porasta ją dziś bujna roślinność. W sąsiedztwie resztki kanału młyńskiego oraz kaplica na Pędzichu (w sołectwie Czyżowice) z elementem dawnego młyna.

Park dworski na Olszenicy – niewielki park podworski przy ul. Wodzisławskiej, założony prawdopodobnie na bazie naturalnego lasu. Jego ozdobą jest okazały platan. Kiedyś znajdowała się w nim lodownia – piwnica w formie ziemianki. W zimie zwożono do niej lód z pobliskiego stawu. Dzięki temu można było w ciepłe dni przechowywać w niej łatwo psujące się produkty żywnościowe.

lks3Boisko LKS „Unia” Turza Śląska. W pobliskim, dziś już nie istniejącym stawie, jeszcze w latach 70. XX wieku, w co trudno uwierzyć, mieszkały kurki wodne, piżmowce i miliony żab i ważek. „Na aucie” znajdowało się znakomite miejsce na grilla czy ognisko. Kilka ławek, huśtawka… Wystarczyło uzgodnić z prezesem klubu. Tu odbywały się wielkie imprezy, np. dożynki gminne, ostatnie w 2011 r. W 2012 r. rozpoczęła się gruntowna przebudowa obiektu, wyrównano opadającą w kierunku południowo-zachodnim płytę boiska.

Opracowanie: Daniel Jakubczyk
Współpraca, konsultacje: ks. dr Arkadiusz Wuwer, Grzegorz Chlebik, Joachim Nielaba, Stanisław Sitek, Dominika Styrnol, Iwona Wajsman.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Tekst na prawach rękopisu.
Wykorzystanie, przetwarzanie, kopiowanie – po uzyskaniu pisemnej zgody autora.

Podziel się swoją wiedzą o Turzy. Nie zachowuj jej tylko dla siebie.
Masz uwagi, posiadasz materiały o Turzy Śl. – skontaktuj się z autorem, sołtysem Turzy Śl. lub administratorem strony.

Kontakt do autora: danieljakubczyk1@wp.pl; tel. 728 822 139
Możesz też napisać na adres: Turza Śl. ul. Ligonia 7